Au Fond

In ons land bestaat een breed draagvlak voor het behoud van een kwalitatief hoogwaardige, toegankelijke en betaalbare zorg. Demografische ontwikkelingen en de ontwikkeling van steeds geavanceerdere behandelmogelijkheden leiden echter tot kostenstijgingen die de groei van de economie te boven gaan en het overheidsbudget steeds zwaarder belasten.  Deze ontwikkeling is op termijn onhoudbaar.
Het Rijk zet in op marktwerking als de oplossingsrichting voor het beteugelen van de kosten. Marktwerking moet leiden tot meer concurrentie tussen instellingen onderling en een grotere doelmatigheid door betere afstemming tussen vraag en aanbod en vermindering van de overhead. Zorgverzekeraars onderhandelen scherper met zorgaanbieders over de prijzen van verrichtingen. Zorgconsumenten zijn en zullen worden geconfronteerd met hogere eigen bijdragen en verkleining van het collectief pakket. Zwak presterende zorginstellingen worden in hun bestaan bedreigd, zeker nu het niet meer vanzelfsprekend is dat zij overeind worden gehouden.

De zorginstellingen hebben een grote investeringsbehoefte. Per instelling gaat het om grote bedragen. Als gevolg van de financiële crisis is er echter nog maar een beperkt aantal banken bereid om de hiervoor noodzakelijke financieringen te verstrekken, zeker wanneer het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WfZ) hiervoor geen borging afgeeft. Veelal vindt deze kredietverlening plaats door een consortium van banken, waarbij BNG een belangrijke rol speelt. De concurrentie is vrijwel weggevallen. Voor de banken die nog wel financieren dreigt een concentratierisico.

De gereguleerde marktwerking in de zorg kent haar grenzen.

Door de trend naar marktwerking beoordelen banken en het WfZ de kredietaanvragen strenger. Beschikbaarheid van krediet is niet langer vanzelfsprekend. Dat heeft ook zijn goede kanten. Zo worden instellingen gestimuleerd hun zaken goed op orde te hebben en kritisch naar hun eigen voornemens te blijven kijken. Voor goed onderbouwde business cases zou bancaire financiering beschikbaar moeten blijven. De keerzijde van de marktwerking wordt echter ook meer en meer zichtbaar. Een aantal zorginstellingen is in financiële problemen gekomen doordat zij om allerlei redenen niet in staat waren op de nieuwe situatie in te spelen. In een geval heeft dit al tot een faillissement geleid.

Gegeven de financiële situatie bij de overheid zijn verdere uitgavenbeperkende maatregelen in de zorg onontkoombaar. Dat raakt ook de budgetten van de instellingen, die daardoor in moeilijkheden kunnen komen. Het Rijk geeft daarvoor in principe geen financiële bijdrage. Wanneer dat zou leiden tot daadwerkelijke verliezen voor de banken, zullen de tarieven voor de financiering van de sector sterk stijgen, en daarmee de lasten voor de samenleving als geheel. Het zou er zelfs toe kunnen leiden dat voor de sector geen langlopende bancaire financiering meer beschikbaar is. De mogelijkheden voor het aantrekken van privaat kapitaal door winstuitkering in de medisch specialistische zorg mogelijk te maken, moeten niet worden overschat. Private investeerders zullen een rendement verlangen dat ruim boven de gemiddelde rentevergoeding op langlopende financiering  ligt. Bovendien zullen ook zij de impact van de bezuinigingsmaatregelen laten meewegen in hun beslissingen.

We moeten concluderen dat gereguleerde marktwerking in de zorg haar grenzen kent. Een stevige betrokkenheid van de overheid blijft noodzakelijk om alle partijen in de sector succesvol hun werk te kunnen laten doen.

Trefwoorden: Tags:  

Uw bijdrage

Log in met om uw bijdrage te plaatsen.