Au Fond

De financieel-economische crisis waarin ons land zich al bijna vier jaar bevindt, is onderdeel van een crisis die alle Europese landen raakt. Ook de lokale overheden worden daarbij getroffen. Dit jaar verschenen rapporten van de Raad van Europa en de Raad van Europese Gemeenten en Regio’s over de impact van de crisis voor de gemeenten.

Overal dalen de uitgaven van het lokaal bestuur en worden investeringen getemporiseerd. Weliswaar gaan de tekorten omlaag, maar de schulden stijgen. Het aantal gemeenteambtenaren krimpt en de eigen (belasting)inkomsten van de gemeenten lopen terug.

In veel landen zoeken de overheden naar mogelijkheden om het bestuur slanker in te richten. Op dit moment hebben de 27 lidstaten nog 89.149 gemeenten met gemiddeld 5.630 inwoners op 49 vierkante kilometer.  In een aantal landen worden fusies doorgevoerd.

Exit uit de crisis vraagt om verdere decentralisatie,
innovatie en democratie

Tegelijkertijd heeft de crisis een impuls gegeven aan de totstandkoming van intergemeentelijke samenwerking. Zelfs in het Verenigd Koninkrijk, waar het gemiddeld inwoneraantal 152.680 bedraagt, is de vorming van shared services centers vanwege kostenbesparing aan de orde van de dag. Het middenbestuur wordt in een aantal landen hervormd terwijl andere, zoals Nederland, werken aan de vorming van een metropolitaan bestuur. In een groot deel van Europa vindt decentralisatie plaats. De belangrijkste redenen daarvoor zijn dat het bestuur hierdoor dichterbij de burger komt en kosten beter in de hand te houden zijn.

Tijdens een onlangs gehouden Europees congres bleken de gemeentebestuurders het erover eens dat een exit uit de crisis vraagt om verdere decentralisatie, innovatie en democratie. De eerste twee spreken voor zich. Opmerkelijk is dat bestuurders zelf ook democratie noemen. Zij zijn zich er kennelijk van bewust dat burgers weinig vertrouwen hebben in de overheid. Het onlangs verschenen rapport Burgerperspectieven 2012 van  het Sociaal en Cultureel Planbureau bevestigt dit voor Nederland. Minder dan vijftig procent van onze burgers heeft voldoende vertrouwen in de regering en ook het parlement scoort laag. Burgers in Europa voelen zich onvoldoende vertegenwoordigd  door politici, nog steeds overwegend blanke mannen van middelbare leeftijd met een goede opleiding, die een eigen bestuurstaal spreken en veel beloven maar weinig waarmaken. Een Brits raadslid wil volgend jaar in zijn verkiezingscampagne vertellen wat hij allemaal niét in plaats van wel tot stand zal brengen. En de oprichter van de succesvolle ‘Beste Partij’ uit Reijkjavik belooft de kiezer dat de enige belofte waaraan hij gehouden  kan worden is, dat hij geen belofte zal nakomen. Beide uitspraken illustreren dat bestuurders zich ervan bewust zijn hoe belangrijk eerlijkheid is voor het terugwinnen van het vertrouwen. De burgemeester van Athene, geconfronteerd met een korting van maar  liefst zestig procent op de bijdrage van de nationale overheid, noemde als voorwaarden voor een goede exitstrategie uit de crisis: herstel van het vertrouwen van de burger, bestrijding van de corruptie en een eerlijke beoordeling van het effect van beleid. En decentralisatie omdat alleen bestuur dichtbij burgers innovatief en effectief kan zijn.
Ook in ons land vormen decentralisatie, innovatie en democratie de weg uit de crisis.

Trefwoorden: Tags:  

Uw bijdrage

Log in met om uw bijdrage te plaatsen.