Financiële Markten

De afgelopen maanden is het systeemrisico in de eurozone afgenomen. Eind juli verklaarde ECB-president Draghi dat hij alles zal doen om de euro te behouden en hij voegde daaraan toe dat de markten mogen geloven dat dat genoeg zal zijn. De bankpresident hield woord. Op 6 september kondigde hij aan dat de ECB onder strenge voorwaarden bereid is om opnieuw staatsleningen te gaan aankopen en wel via het zogenoemde Outright Monetary Transactions-programma (OMT). Anders dan bij het voorgaande programma zal de centrale bank uitsluitend leningen aankopen van landen die al financiële steun van het ESM ontvangen en zich houden aan gemaakte beleidsafspraken. Dat betekent dat de druk op landen om zich economisch aan te passen, blijft bestaan. Een tweede verschil is dat de aankopen nu alleen leningen met een looptijd van een tot drie jaar betreffen. Ten derde is dat het programma in beginsel ongelimiteerd en geeft de ECB haar preferente status bij een eventuele schuldherstructurering op.

Een andere positieve ontwikkeling was dat het Duitse constitutionele hof op 12 september onder enkele voorwaarden akkoord ging met de deelname van Duitsland aan het ESM. Hiermee werd de laatste hindernis voor de invoering van het noodfonds weggenomen. Dezelfde dag leverden de verkiezingen voor de Tweede Kamer in ons land een nederlaag op voor partijen die kritisch zijn over het Europese integratieproces. En tenslotte kondigde de Spaanse regering een ingrijpend pakket van bezuinigingen die de overheidsfinanciën op orde moet brengen. In 2013 zal de overheid een bedrag van EUR 39 mrd. besparen en in 2014 loopt dat bedrag verder op naar EUR 50 mrd. Deze bedragen komen meer op 3,7 % respectievelijk 4,7 % van het bbp. Iets meer dan de helft van de bezuinigen wordt gerealiseerd door uitgavenbeperkingen. Ook bleek uit een stress test dat de banken minder kapitaalsteun nodig hebben dan verwacht.

 

De rentetarieven zijn onder invloed van deze positieve ontwikkelingen met name in de kortere looptijden aanzienlijk gedaald. De eurocrisis is echter nog lang niet bezworen. De ECB heeft met de invoering van het OMT een zeker vangnet gecreëerd voor zwakke eurolanden, waardoor de financieringslasten worden beperkt. Maar of landen hiervan gebruik kunnen maken hangt af van politieke beslissingen. Zo heeft de Spaanse regering nog altijd geen formeel verzoek om steun ingediend bij de Europese Unie. Mogelijk wil men meer zekerheid, dat de ECB daadwerkelijk Spaanse staatsleningen zal gaan aankopen. Indien de regering inderdaad steun aanvraagt, dan verwachten wij, dat de onzekerheid in de markt zal afnemen, waardoor de Spaanse rente verder zou kunnen dalen.

Voorts is het van groot belang, dat de eurolanden vooruitgang boeken bij de vorming van de bankenunie. Op de Eurotop van 18 en 19 oktober in Brussel hebben de regeringsleiders een eerste stap in dit proces gezet: in de loop van 2013 zal een gemeenschappelijk toezicht op de financiële sector worden ingevoerd. Dit toezicht wordt een taak van de ECB. Nog voor het einde van dit kalenderjaar zullen de ministers van financiën een juridisch raamwerk vaststellen. Over andere onderdelen van deze unie, een kader voor herstel van de banken en een geïntegreerd Europees depositogarantiesysteem is men het echter nog lang niet eens.
Deze plannen zijn vergaand. Het betekent dat het in de toekomst mogelijk wordt gemaakt om buitenlandse banken te redden met behulp van - in laatste instantie - Nederlands belastinggeld. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Duitsland en andere noordelijke eurolanden nog de nodige reserves ten aanzien van een bankenunie hebben. Een krachtige bankenunie is echter van groot belang voor de financiële stabiliteit, niet alleen in Europa maar ook in ons land, zo benadrukte de Nederlandsche Bank onlangs. Hierdoor wordt het mogelijk gemaakt, dat het ESM rechtstreeks kapitaal gaat verstrekken aan banken, waardoor de vicieuze cirkel tussen banken en overheden kan worden doorbroken. Tenslotte zullen er stappen moeten gezet in het proces naar meer integratie op fiscaal en economisch terrein. In de laatste Eurotop is onder meer gediscussieerd over het voorstel om contracten tussen nationale regeringen en Europese instanties in te voeren. Deze contracten zouden kunnen voortvloeien uit de landspecifieke aanbevelingen die door de Europese Raad van regeringsleiders op voorstel van de Europese Commissie zijn goedgekeurd. Ook is gesproken over de invoering van een federale begroting. De meningen over deze onderwerpen liepen sterk uiteen, zodat snelle besluiten hierover niet mogen worden verwacht.

Trefwoorden: Tags:  

Uw bijdrage

Log in met om uw bijdrage te plaatsen.