Treasurers aan het woord

Wat is de rol van de treasurer? Wat vraagt zijn aandacht? In een serie interviews vertellen treasurers uit de publieke sector over hun dagelijks werk. Aflevering 1: Otto Sterk, treasurer bij de gemeente Tilburg. ‘Het werk? Net zoals je thuis met geld omgaat’, zegt hij. Daar en hier geldt het motto: vooruitzien, inschatten, informeren, beslissen, uitleggen. ‘Wij knopen de interne huishouding van de gemeente aan de externe wereld. Dát is het leuke. Je bent een schakelpunt.’

Binnen drie minuten na de kennismaking zitten we al middenin het schatkistbeleg- gen.Aangezien in het wetsvoorstel wordt gesproken over schatkistbankieren zonder leenfaciliteit gebruikt B&G de term ‘schatkistbeleggen’. ‘Dat komt er, buiten kijf. Niemand is er gelukkig mee. Daarom moeten we nu hard werken om het in de praktijk uitvoerbaar te maken.’

Otto Sterk, treasurer bij de gemeente Tilburg, zet zich in namens de groep 100.000+ gemeenten. Hij reist naar en van Den Haag voor overleg met ambtenaren van BZK of met de Agent van het ministe- rie van Financiën. Doel: Hoe kunnen deze rijksambtenaren geholpen worden om de nieuwe regels over schatkistbeleggen zo praktisch mogelijk te laten werken. Zodat Tweede en Eerste Kamer dit jaar de beste besluiten zullen nemen in de ogen van de decentrale overheden. Schatkistbeleggen, het kabinetsplan om verplicht vanaf 2013 hun tegoeden aan te houden in de Nederlandse schatkist, ervaren gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen toch als een onaangenaam dossier. Voor de staat telt het positief effect op de EMU-schuld.

Altijd op vrijdag
Waarom is hij treasurer? 32 jaar in dienst bij de gemeente Tilburg, gegroeid in het vak (‘bestond alleen in het bedrijfsleven’), en in zijn rustige redenering is er gewoon sprake van toevalligheden.
Sterk: ‘In november 1991 ontstond een platform van treasuries op initiatief van de gemeenten Den Haag en Maastricht. Zij stelden als toelatingscriterium: je moest een actieve treasury zijn. Zo begon het met zes gemeenten. En omdat Tilburg halverwege Den Haag en Maastricht ligt, werden wij de ontmoetingsplaats. Ook toen na veel zwaan-kleef-aan de onder- grens van 100.000 inwoners werd gesteld. Maar ietwat kleinere gemeenten zoals Delft en Heerlen bleven er gewoon bij.’

Ongeveer 25 gemeentelijke treasuries van 100.000+ gemeenten spreken zo met één mond, en dienen als klankbord voor het ministerie van BZK, het eerst-verantwoordelijke departement. Sterk, voorzitter van dit platform: ‘Drie keer per jaar komen we bijeen in een vast dagpatroon. Altijd op een vrijdag. Altijd hier om de hoek, in Stadscafé Meesters. De ochtend voor kennisoverdracht met deskundigen en onderlinge discussie.
Bijvoorbeeld over interne renteverrekening, over de Wet hof, derivaten, kasgeld- limieten, Basel III.’
 
Structureel rood staan
‘Soms nodigen we een gastspreker uit. Zoals nu, over het schatkistbeleggen iemand van Financiën of van de VNG of BZK die de regels maken om samen te zoeken naar uitvoerbaarheid.’ En de middag? ‘Voor onderling contact.’
Hij plooit het voorhoofd, om uit te leggen dat je aan een enkel simpel voorbeeld al de complexiteit van dat schatkistbeleggen ziet. Er zijn gemeenten, Tilburg is daar één van, waar geen geld over is om ergens weg te zetten. Ook die gemeenten moeten nu bij de Staat een bankrekening openen.
Hoe dat eruit gaat zien voor structureel roodstaande gemeenten is de vraag.

Terug in Tilburg, naar het dagelijks werk. Sterk benadrukt dat hij uitvoerder is;  het beleid wordt gemaakt bij Planning en Control. Hij legt het schema van de
gemeentelijke organisatie op tafel, nieuw sinds januari 2012: een netwerkorganisatie met diverse concentrische cirkels. Geen diensten meer, maar vijf primaire afdelin- gen: Ruimte, Sociaal, Veiligheid & Wijken, Economie & Arbeidsmarkt en Spoorzone. Daaromheen cirkelen de ondersteunende afdelingen als satellieten, en één daarvan is de treasury. Formeel anderhalve formatieplaats, met iets kleinere bezetting
dan dat; de collega doet onder andere het cash management, het werk is samen goed te doen.

Kerncijfers gemeente Tilburg

 
Aantal inwoners:208.000
​Balans ultimo 2011:​​€ 1,2 miljard
​                                                       
​Opgenomen lening lang:
​- per 1 januari​​€ 71 miljoen
​- verwacht einde 2013​​€ 91 miljoen
​Opgenomen kort geld ultimo maart:​€ 70 miljoen
​Begrotingstotaal 2013:​​€ 823 miljoen
​Kasgeldlimiet:​​€ 70 miljoen
(​8,5% van het begrotingstotaal, zoals ​de wet voorschrijft)

Vandaag 20 miljoen tekort
Hij zegt: ‘Treasury is liquiditeitsprognoses maken. Het draait om: wanneer moet ik een langlopende lening gaan opnemen? Tegen welke voorwaarden? Wat is onze kasgeldlimiet? Wij houden van dag tot dag schema’s bij. Het is net als thuis. Je kunt niet altijd zomaar een auto kopen. Je moet scherp zijn op geld. Misschien geld lenen. Wat kost zo’n lening?’

Zijn doorsnee dag begint. ‘Het eerste is: bankrekeningen ophalen. Mijn collega doet het daggeld. Dat loopt via speciale software van een cash-management- programma. Zodat we de actuele stand en de prognose voor deze dag kennen. Bijvoorbeeld: vandaag hebben we 20 miljoen tekort. Rood staan bij de bank
dekken we af met leningen. Geld is nu heel goedkoop. Dat regelen we via de geld- makelaar. We ontvangen elke ochtend in de mail en via internet wat de tarieven zijn. Vroeger belde je. Dat was het eerste wat  je op een dag deed: telefoneren om je op de hoogte te laten brengen. Bellen hoeft niet meer.’
Sterk legt uit dat de geldmakelaars de trait d’union vormen met de geldverschaffers. Namen vallen van bedrijven als AFS, Wallich & Matthes, Intercessie, OHV. Zij halen het geld op bij verzekeringsmaat- schappijen, pensioenfondsen. Meestal Nederlandse partijen, maar het kan ook uit het buitenland komen, wel altijd in euro’s, uit het EMU-gebied. ‘Wij weten dat decen- trale overheden bekend staan als veilige partijen waar verzekeraars en pensioen- fondsen graag geld wegzetten.’

Treasuries in bedrijfsleven bestonden al, toen zijn we ons ook zo gaan noemen.

Wie Otto Sterk beluistert in de bescheiden kamers van Stadskantoor 3 in het hart van Tilburg, ziet de groei naar het begrip ‘treasury’ voor zich. Sterk is er eigenlijk de belichaming van. Als jong econoom hier begonnen, net afgestudeerd aan de (toen) Katholieke Hogeschool Tilburg. ‘Al jaren werd bij de gemeente kasgeld afgesloten, werden langlopende leningen aangegaan. Dat verliep altijd via de geldmakelaars en ook de BNG. Begin jaren negentig begon- nen we daggeldleningen te sluiten, omdat dat goedkoper was. Zo ontwikkelde zich dat. Treasuries bij het bedrijfsleven bestonden al, toen zijn wij ons ook zo gaan noemen.’

Alles gaat tegenwoordig veel sneller en gestroomlijnder. Neem het betalingsver- keer van de gemeente Tilburg. Sterk: ‘Tilburg heeft een centraal betalings- verkeer. De facturen komen binnen via een boekhoudsysteem, ze worden goed- gekeurd en de crediteurenadministratie selecteert. De bank betaalt. Elke dinsdag en donderdag. Vroeger betaalde elke dienst apart, wat minder overzichtelijk was. We betalen bovendien tegenwoordig heel snel.’

Transparante treasury Onderscheidt Tilburg zich van andere 100.000+ gemeenten? Sterk schetst de contouren en komt tot de conclusie dat Tilburg ‘financieel degelijk’ te noemen is. Een balans met relatief weinig vreemd vermogen, nooit met derivaten gewerkt. Geen behoefte aan. ‘Als je constant leent, ben je veel kiener, dan ga je derivaten zoeken, SWAPS afsluiten. Dat hoeven wij dus niet.’
Het specifieke van Tilburg zit in het relatief kleine aantal leningen, herhaalt Sterk. Grote geldstromen, zoals uit de verkoop van energiebedrijf Essent, zijn niet belegd, maar uitgegeven. ‘Een verstandig besluit.’ Met daarnaast als bijzonder kenmerk de relatief nieuwe bijzondere netwerkorganisatie.

Leidt die nieuwe organisatie tot grotere transparantie, weten uw toezichthouders wat er omgaat?
‘De meerderen in de organisatie moeten weten hoe het in elkaar zit. Wij doen ons best om ons werk te laten snappen, praten met collega-ambtenaren, de wethouder Financiën en de mensen die hem onder- steunen. Vorig jaar gaf ik een presentatie voor de gemeenteraad, bedoeld om het werk van de treasury uit te leggen. Periodiek maak ik een rentevisie, die ik toelicht in het wethoudersoverleg. Zaken als SWAPS en derivaten zijn niet zo moei- lijk, maar daarover hebben we het niet. Bij ons is eerst een raadsbesluit verplicht voor we met derivaten zouden mogen werken. Ik vind dat een gemeente is opgericht om riolering aan te leggen. Niet om SWAPS te verhandelen.’

Scherp op cijfers
De komende jaren zullen de kerntaken van de gemeente steeds opnieuw tegen het licht worden gehouden, verwacht Otto Sterk. Hij somt op welke diensten in zijn jaren hier uit de gemeentelijke organisatie verdwenen: GGD, politie, brandweer, energiebedrijf, slachtplaats.
Verandert de kernfunctie van de treasurer in deze tijden van crisis? Sterk, peinzend: ‘Het is allemaal wat minder, zou je kunnen zeggen. Maar wat blijft, is dat je steeds scherp op cijfers moet zijn. Het werk verandert aldoor. Zoals nu met de komst van schatkistbeleggen. Er staat één belegging uit. Dat beleggen wordt nu afgevangen via het bankieren bij de Staat. Wij waren altijd kien waar we het geld belegden. Maar zo kien hoeven we daarop nu niet meer te zijn.’

Trefwoorden: Tags: Organisatie; Financiering

Uw bijdrage

Log in met om uw bijdrage te plaatsen.