Budgetoverschrijding ziekenhuizen: geen MBI

Minister Schippers van VWS zal het macrobeheersinstrument (MBI)Een laatste redmiddel bij overschrijding van het budgettaire kader ziekenhuizen (BKZ)niet inzetten voor de budgetoverschrijding door ziekenhuizen in 2013. De overschrijding 2013 is veel lager uitgevallen dan waar vorig jaar nog vanuit werd gegaan, zo blijkt uit nieuwe cijfers.

Ziekenhuizen worden waarschijnlijk niet geconfronteerd met een forse verplichte financiële bijdrage

Voor 2014 en 2015 wordt zelfs rekening gehouden met een onderschrijding. Daarmee is het gevaar afgewend dat ziekenhuizen geconfronteerd worden met een forse verplichte financiële bijdrage. 

prestatiebekostiging

In 2012 is prestatiebekostiging ingevoerd voor de tot dat moment gebudgetteerde en begrotingsgefinancierde instellingen voor medisch specialistische zorg. Dit was onderdeel van een samenhangend pakket aan beleidsmaatregelen ('introductie gereguleerde marktprikkels') dat erop was gericht de alsmaar stijgende zorguitgaven te beheersen.

MBI
Hierbij heeft de minister van VWS de mogelijkheid gekregen om de overschrijding van de zorguitgaven te verrekenen met de individuele zorgaanbieders. Hiervoor is het macobeheersinstrument (MBI) ingesteld dat is verankerd in wet- en regelgeving. Het samenstel van deze instrumenten wordt ook wel aangeduid als het 'Macrobeheersmodel uitgaven medisch specialistische zorg'.

In beginsel zou inwerkingstelling van het MBI niet nodig moeten zijn als het onlangs hervormde zorgstelsel goed functioneert. Dat neemt niet weg dat de minister een wettelijk verankerd instrument in handen heeft dat op individueel niveau impact kan hebben.

Als het onlangs hervormde zorgstelsel goed functioneert, is inzet van het MBI niet nodig 

Bestuurlijk Akkoord

De invoering van prestatiebekostiging en de implicaties hiervan zijn nog eens bevestigd in het Bestuurlijk Akkoord van 13 juli 2013 dat de minister sloot met de ziekenhuissector.

De minister beschouwt het MBI als ultiem middel. Zij gaat er vanuit dat de sector erin zal slagen de zorguitgaven te beheersen binnen de gestelde kaders. Wat niet wegneemt dat haar niets in de weg staat dit instrument in te zetten zodra daar aanleiding voor is.

Budgettair Kader Zorg (BKZ)

In de miljoenennota wordt jaarlijks het Budgettair Kader Zorg (BKZ) vastgesteld op grond van:

  • actuele ramingen door het Centraal Plan Bureau (CPB)
  • afspraken uit het regeerakkoord en van
  • bijgestelde ramingen

Het BKZ omvat alle zorg die collectief wordt bekostigd via wettelijk verplichte premies - voornamelijk Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg. Voor de diverse zorgsectoren worden deel-macrobudgetten vastgesteld. 

In een lopend jaar (T) wordt voor de onderscheiden zorgsectoren het beschikbare macrokader bepaald voor het volgende jaar (T+1). In jaar T kunnen normaliter de definitieve realisatiecijfers worden vastgesteld voor jaar (T-2).

Overschrijdingen: zelf opvangen
Het inzetten van het MBI bij een overschrijding is op zichzelf geen automatisme. De minister kan er ook voor kiezen om de overschrijding in mindering te brengen op toekomstige BKZ-bedragen. In alle gevallen dient de sector dus de overschrijdingen zelf op te vangen.

Bij verwerking in het BKZ voor jaar (T+1) gaat dat ten koste van de groeiruimte van de hele sector. Als het MBI wordt ingezet, raakt dat de individuele instelling dus rechtstreeks in het resultaat.

Tijdspad

2014 2015 2016 2017

Vaststelling BKZ 2015

Vaststelling
BKZ 2016

Vaststelling
BKZ 2017

Vaststelling
BKZ 2018

Uitgaven 2012 bekendUitgaven 2013 bekendUitgaven 2014 bekendUitgaven 2015 bekend
(Mogelijke) overschrijding macrokader 2012 bekend(Mogelijke) overschrijding macrokader 2013 bekend(Mogelijke) overschrijding macrokader 2014 bekend(Mogelijke) overschrijding macrokader 2015 bekend
Mogelijke inzet MBI jaar 2012Mogelijke inzet MBI jaar 2013Mogelijke inzet MBI jaar 2014Mogelijke inzet MBI jaar 2015
Mogelijk korten op BKZ 2015 of laterMogelijk korten op BKZ 2016 of laterMogelijk korten op BKZ 2017 of laterMogelijk korten op BKZ 2018 of later

 

Macrokader medisch specialistische zorg

Jaarlijks stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) een MBI-omzetplafond vast voor de medisch specialistische zorg:

Beschikkingen landelijk MBI omzetplafond Datum beschikking

Beschikbaar
macrokader
EUR mln

2012 (prijsniveau 2011)14/12/201116.634
2013 (prijsniveau 2012)26/11/201217.578
2014 (prijsniveau 2013)26/11/201318.269
2015 (prijsniveau 2014)10/12/201420.298
2016 (prijsniveau 2015)2/12/201521.049

 

Overschrijding in 2012 en 2013

Op 31 maart 2015 blijkt dat in 2012 en 2013 sprake was van overschrijding van het beschikbare macrokader voor de medisch specialistische zorg. In 2012: een overschrijding van EUR 70 miljoen. En in 2013: een overschrijding van EUR 242 miljoen op dat momentHierbij zijn overigens de effecten van het transitiemodel in die jaren buiten beschouwing gelaten. Het transitiemodel was ingesteld om de financiële gevolgen voor ziekenhuizen van de invoering van prestatiebekostiging per 2012 geleidelijk door te voeren in de jaren 2012 en 2013..

De overschrijding voor 2012 wordt door de minister aangemerkt als eenmalig en opgevangen door deze in mindering te brengen op het macrokader 2016. De beslissing over de overschrijding in 2013 wordt uitgesteld tot het voorjaar 2016. 

onderschrijding in 2014 en 2015?

De overschrijding in 2013 blijft beperkt tot EUR 29 miljoen volgens recente cijfersdit maakte minister Schippers bekend op 29 april 2016. Ook wijzen de voorlopige cijfers op een onderschrijding in de jaren 2014 en 2015. Hierop heeft minister Schippers besloten het MBI niet in te zetten, en de overschrijding 2013 in mindering te brengen op het macrokader medisch specialistische zorg 2017.

Bedragen macrokader

Beschikbaar
macrokader
EUR mln

Overschrijding
(excl. transitie-bedragen)
EUR mln

%
2012 (prijsniveau 2012)17.028700,41
2013 (prijsniveau 2013)18.004290,16

 

Boekhoudkundige gevolgen

Bij het opstellen van de jaarrekening van een individueel ziekenhuis is nog niet bekend of en hoe eventuele overschrijdingen op het beschikbare macrokader zullen worden teruggehaald. De accountantsregels schrijven voor dat ziekenhuizen geen MBI-voorziening dienen op te nemen in de balans als het MBI formeel nog niet in werking is getreden.

Zodra het MBI wordt ingezet, heeft dit resultaatimpact op de betreffende ziekenhuizen 

Dit moet goed worden toegelicht onder de niet in de balans opgenomen verplichtingen. Dit betekent dat zodra het MBI wordt ingezet, dit resultaatimpact heeft op de betreffende ziekenhuizen in het lopende jaar. 

Zodra de minister van VWS het MBI officieel in werking stelt voor een bepaald jaar, kan op instellingsniveau worden aangegeven wat de impact is. Tot die tijd adviseert accountantsorganisatie Coziek alleen de sectorale werking van MBI goed toe te lichten in de jaarrekening bij de niet uit de balans blijkende verplichtingen. 

KORTOM: Ultiem middel

Het inzetten van het MBI is voor de minister van VWS een ultiem middel om de alsmaar stijgende zorguitgaven onder controle te krijgen. In beginsel zou inwerkingstelling van het MBI niet nodig moeten zijn als onlangs hervormde zorgstelsel goed functioneert. De recente cijferslagere overschrijding 2013 en verwachte onderschrijding voor 2014 en 2015geven een belangrijk signaal hiervoor.

Er zijn alternatieven voor het MBI door overschrijding te minderen op toekomstige macrokaders

Grote impact
Dat neemt niet weg dat de minister een wettelijk verankerd instrument in handen heeft dat op individueel niveau grote impact kan hebben. De financiële marges voor een gemiddeld ziekenhuis zijn niet zodanig dat daarmee een korting achteraf eenvoudig kan worden opgevangen. 

Of de minister van VWS het MBI zal inzetten is geen automatisme, er zijn alternatieven door de overschrijding in mindering te brengen op toekomstige macrokaders.

Wellicht gaan overschrijdingen bij ongecontracteerde zorg onder het MBI vallen

Ongecontracteerde zorg
Ook vindt er nog een politiek debat plaats over de gewenste werking van het MBI in toekomstige jaren, waarbij vooral overschrijdingen bij ongecontracteerde zorg onder de werking van het MBI zouden moeten gaan vallen.

Trefwoorden: Tags: BKZ; budgettair kader zorg; budget; prestatiebekostiging; MBI; Zorg; macrobeheersinstrument

Uw bijdrage

Log in met om uw bijdrage te plaatsen.